Ενοποιωντας το παρελθον με συγχρονα υλικα

Μια μονοκατοικία στη Φιλοθέη επαναπροσδιορίζει τη σχέση παλιού και νέου μέσα από τη γεωμετρία, τη μνήμη και την αρχιτεκτονική δύναμη του σκυροδέματος.

Η αρχιτεκτονική των κατοικιών δεν είναι ποτέ στατική. Αντιθέτως, ακολουθεί τους κατοίκους και τις ανάγκες και διαμορφώνει ανάλογα με τις χρήσεις. Παλαιότερα, αυτή η ανάπτυξη αποτυπωνόταν αρμονικά, με κοινές τεχνικές, όπως στους παραδοσιακούς οικισμούς. Πλέον, οι μέθοδοι κατασκευής και οι αρχιτεκτονικές προτιμήσεις διαδέχονται η μια την άλλη ταχύτερα και αποσπασματικά, με προσθήκες που δεν συνομιλούν απαραίτητα μεταξύ τους.

ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΜΕΛΕΤΗΣ: ΜΟΝΟΚΑΤΟΙΚΙΑ ΣΤΗ ΦΙΛΟΘΕΗ

Η μονοκατοικία της Φιλοθέης, ένα πέτρινο κτίσμα με σκεπή, που τη δεκαετία του 1960 συμπληρώθηκε με ένα μικρό «κουτί» από οπλισμένο σκυρόδεμα και πυλωτή, είναι ένα τέτοιο παράδειγμα και αποτέλεσε αφετηρία για τη Nysa, μία ομάδα αρχιτεκτόνων με όραμα τη δημιουργία μοναδικών χωρικών εμπειριών. Η μελέτη των ιδρυτών της, Αλέξανδρου Σπεντζάρη και Γιώργου Χατζόπουλου, μαζί με τους Γιώργο Αυγερινού και Αντρέα Βαλάση, επανερμηνεύει τη σύνθεση, δίνοντας έμφαση στη σχέση υλικότητας και γεωμετρίας. Μέσα από συναντήσεις και δειγματισμούς αναπτύχθηκε στενή συνεργασία με την INTERBETON, καταλήγοντας στην επιλογή αρχιτεκτονικών σκυροδεμάτων, είτε ως τυποποιημένες λύσεις είτε ως προσαρμογές, ώστε να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις του έργου και να υπηρετούν την αρχιτεκτονική πρόθεση.
 

ΝΕΑ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ

Οι κτιριακές παρηχήσεις στη μονοκατοικία της Φιλοθέης καθοδήγησαν τον αρχιτεκτονικό διάλογο με τη μελέτη να εστιάζει στα υπάρχοντα υλικά, το σκυρόδεμα και τον σοβά, με μια δυναμική προσέγγιση, μια «αντίστροφη αρχαιολογία», όπου το παρελθόν επεκτείνεται. Το αρχιτεκτονικό σκυρόδεμα λειτουργεί ως δομικό υλικό και φορέας ενότητας, ένα εξελισσόμενο οικοσύστημα χρωμάτων, υφών και τεχνολογιών που επικοινωνούν την αρχιτεκτονική ιδέα. Δευτερεύοντα στοιχεία -ένα τριγωνικό παράθυρο στη σκάλα ή το δρύινο δάπεδο με στροφή 45°- αποτέλεσαν αφετηρία σχεδιαστικών επιλογών που απαιτούν υψηλή ακρίβεια κατασκευής και υλικότητα ικανή να αποδώσει καθαρές επιφάνειες και έντονες γεωμετρίες.

ΥΛΙΚΟΤΗΤΑ, ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ, ΣΥΝΕΧΕΙΑ

Στη μονοκατοικία της Φιλοθέης το παρελθόν επανερμηνεύεται, μετατρέποντας τις διαφορετικές φάσεις σε ένα ενιαίο σύνολο μέσα από το αρχιτεκτονικό σκυρόδεμα. Το υλικό είναι φορέας αφήγησης, που γεφυρώνει χρονικές και μορφολογικές ασυνέχειες, αποδεικνύοντας πως η σωστή επιλογή υλικών και μια καθαρή αρχιτεκτονική πρόταση επαναπροσδιορίζουν ένα κτίριο και την αντίληψη παλιού και νέου.

Εξωτερικά, η σχέση κτιρίου και κήπου αναδεικνύεται σε κεντρικό στοιχείο της αρχιτεκτονικής σύνθεσης, με τα ανοίγματα και τις οπτικές φυγές να ζητούν ένα υλικό που ενσωματώνεται οργανικά. Το INTERTOP Textura/Aged επιλέχθηκε για το κλιμακοστάσιο, προσφέροντας φυσική υφή που αναδεικνύει τη δομή των ανακυκλωμένων αδρανών και της τσιμεντόπαστας, ενώ εναρμονίζεται με το περιβάλλον και ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις των υπαίθριων χώρων. Το Textura/Aged, με ματ, διακριτική επιφάνεια, δημιουργεί ένα ήπιο, συνεχές υπόβαθρο που ενισχύει τη σχέση με το τοπίο και προσδίδει ηρεμία και χωρική συνοχή, δημιουργώντας επιφάνειες που λειτουργούν ως διαδρομές και αναπόσπαστο μέρος της αρχιτεκτονικής εμπειρίας.

Οι αποτμήσεις, οι λεπτές ακμές και τα σύνθετα σημεία απαιτούν υλικό υψηλής ρεολογικής απόδοσης και ακρίβειας, γι’ αυτό επιλέχθηκε το εμφανές αρχιτεκτονικό σκυρόδεμα LUMINA. Χάρη στην ικανότητά του να γεμίζει πλήρως σύνθετα καλούπια, επιλέχθηκε για λεπτομερή στοιχεία και έντονες γεωμετρίες. Εδώ χρησιμοποιείται ειδική ανάμιξη των αποχρώσεων Clay και Dune, προϊόν συνεργασίας με την INTERBETON. Η επιλογή LUMINA ενισχύει τη βιωσιμότητα της κατασκευής, καταργώντας πρόσθετα φινιρίσματα, μειώνοντας την κατανάλωση υλικών, τα απόβλητα και το συνολικό ανθρακικό αποτύπωμα, ενώ στο τέλος του κύκλου ζωής του μπορεί να θραυστεί και να επαναχρησιμοποιηθεί ως αδρανές.

Το LUMINA εφαρμόζεται στις λοξές τομές, στα «σκαμμένα» σημεία και στις ενώσεις παλαιού και νέου, όπου στοιχεία που θεωρούνται «επιμέρους» -η βάση, η εξωτερική σκάλα, οι υδρορροές και τα πλαίσια παραθύρων- αποκτούν έντονη σχέση με το φως, αναδεικνύοντάς τα. Το LUMINA αποτελεί το «δέρμα» του νέου ενοποιημένου όγκου ενώ, μέσω του γήινου χρωματισμού, λειτουργεί ως αρχιτεκτονική υπογράμμιση των γεωμετριών του κτιρίου.

Στα εσωτερικά δάπεδα επιλέχθηκε το INTERTOP Mosaic, όπου η υψηλής ποιότητας τελική επιφάνεια, με ορατά αδρανή, δημιουργεί ένα διαχρονικό αποτέλεσμα με βάθος και υλικότητα, ενώ η απουσία αρμών ενισχύει τη χωρική συνέχεια και την καθαρότητα της σύνθεσης. Το INTERTOP Mosaic, όπως και το Textura/Aged, είναι 100% ανακυκλώσιμα και ενσωματώνουν ανακυκλωμένα αδρανή, μειώνοντας το περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

Η μονοκατοικία μετατρέπεται σε καθαρό ορθογωνικό γεωμετρικό στερεό, το οποίο διαμορφώνεται, προσφέροντας νέες θεάσεις και εξωτερικούς χωρικούς συσχετισμούς. Μια οριζόντια τομή αποκαλύπτει τη σκάλα της εισόδου, ενώ μια κατακόρυφη απότμηση 45° κόβει τη νοτιοανατολική πλευρά. Οι πίσω γωνίες τέμνονται και σκάβονται αποκαλύπτοντας χώρους και ανοίγματα και στην κύρια όψη κυριαρχεί ένα μεγάλο τετράγωνο παράθυρο τριών μέτρων. Το αποτέλεσμα είναι ένα έργο όπου η μορφή και η ύλη συνυπάρχουν, συγκροτώντας μια αρχιτεκτονική που ενσωματώνει το παρελθόν σε νέα, καθαρή έκφραση.